حبيش بن ابراهيم تفليسى
10
وجوه قرآن ( فارسى )
و وجه سيم اخ بمعنى برادر بود در شرك چنان كه در سورة الاعراف ( 202 ) گفت : « إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ » يعنى اخوانهم الشياطين يمدّونهم فى الشرك . و در سورة بنى اسرائيل ( 27 ) گفت : « إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ » . و وجه چهارم اخ بمعنى برادر بود در دين چنان كه در سورة الحجرات ( 10 ) گفت : « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ » يعنى فى الدين . و وجه پنجم اخ بمعنى يار بود چنان كه در سورة الحجرات ( 12 ) گفت : « أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً » يعنى لحم صاحبه . اخت - بدان كه اخت در قرآن بر دو وجه باشد : وجه نخستين اخت خواهر بود چنان كه خداى در سورة النسا ( 23 ) گفت : « وَ بَناتُ الْأَخِ وَ بَناتُ الْأُخْتِ » و هم درين سورة ( 176 ) گفت : إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ يعنى اخت فى النّسب . و وجه دوم اخت بمعنى مانند بود چنان كه در سورة الاعراف ( 38 ) گفت : « قالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها » يعنى شبهها . اخذ - بدان كه اخذ در قرآن بر شش وجه باشد : وجه نخستين اخذ بمعنى پذيرفتن بود چنان كه خداى در سورة آل عمران ( 18 ) گفت : وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي يعنى قبلتم على ذلكم عهدى . و در سورة المايده ( 41 ) گفت : « إِنْ أُوتِيتُمْ هذا فَخُذُوهُ » يعنى فاقبلوه . و در سورة الانعام ( 70 ) گفت : « وَ إِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لا يُؤْخَذْ